Melk, goed voor elk?

Het wordt ons van kinds af aan (letterlijk) met de paplepel ingegoten: melk is goed voor elk. Maar is dat wel zo? Niet alleen is de zuivel- en kalfsvleesindustrie (ja, dat is één en dezelfde) de meest brute industrie die er is, ook is er steeds meer bekend over de nadelige effecten die zuivel en kaas hebben voor je gezondheid.

Allereerst: volwassen zoogdieren drinken geen moedermelk

Zoogdiermoeders produceren borstmelk voor hun jongen. Dit geldt voor mensen, giraffen, honden, egels, dolfijnen, ratten, tijgers en jawel, koeien. De functie van deze moedermelk is om een pasgeboren zoogdier te voorzien van enorme hoeveelheden energie en groeihormonen, zodat het jong zo snel mogelijk groeit en minder kwetsbaar wordt. Na de eerste levensfase horen zoogdieren geen moedermelk meer te drinken. Punt. Volwassen zoogdieren hebben veel minder lactase, het enzym dat nodig is om lactose af te breken, en verliezen dan ook het vermogen om melk af te breken. Dit gold vroeger ook voor volwassen mensen. Dankzij een mutatie die zo’n 7500 jaar geleden in Europa optrad, kan echter inmiddels 95 procent van de Europeanen ook na de kindertijd matig tot goed lactose afbreken. Wereldwijd is echter nog altijd ongeveer 70 procent van de wereldbevolking ‘lactose-intolerant’. In China en Japan zelfs 90 procent. Maar deze mensen zijn dus niet lactose-intolerant, ze zijn gewoon geen baby meer.

Niet goed voor elk

Onderzoek toont aan dat een hoge consumptie van zuivel de kans op vroegtijdige sterfte verhoogt. Een extra glas melk per dag zou het risico op vroegtijdige sterfte met 15 procent bij vrouwen en met 3 procent bij mannen kunnen verhogen.1Melkconsumptie leidt bovendien tot een drastisch verhoogd risico op Parkinson 2-3 en prostaatkanker.4-5 Hoewel de meeste studies concluderen dat totale zuivelconsumptie niet geassocieerd lijkt te zijn met borstkanker 6, vinden sommige studies dat zuivel7 en vooral cheddar en roomkaas8 leidt tot een verhoogd risico op borstkanker. Sojamelk en andere sojaproducten, daarentegen, bieden een overtuigende beschermende werking tegen borstkanker.

Zelfs niet voor mensenkinderen

Kinderen die veel melk drinken, hebben volgens onderzoek drie keer meer kans op later darmkanker te krijgen9 en ook drie keer meer kans op prostaatkanker.10 En hoewel het bewijs minder eenduidig en overtuigend is, zijn er ook studies die aangeven dat de grote hoeveelheden caseïne en histidine in melk allerlei allergieën en darmbloedingen11, ijzertekort12 en astma en slijmvliesontstekingen13 zou kunnen veroorzaken bij kinderen.

Effect op hormonen

Sommige mensen zijn nog altijd bang voor de effecten die soja zou hebben op je oestrogeen-regeling. Deze fabel is al lang weerlegd.14 Soja bevat geen oestrogeen, maar wel stoffen die erop lijken: fyto-oestrogenen (fyto = plant). Fyto-oestrogenen hebben in jouw lichaam niet dezelfde werking als oestrogeen, want je bent geen plant. Integendeel: doordat fyto-oestrogenen wel deels oestrogeen-receptoren blokkeren, kan dit het oestrogeen-effect in jouw lichaam juist verminderen.15-16 Vlees en vooral zuivel, daarentegen, bevatten wel degelijk dierlijk oestrogeen.17 Niet heel gek als je bedenkt dat zuivel van kersverse moeders komt, waarbij de vrouwelijke hormonen natuurlijk door het lichaam gieren. Het consumeren van zuivel zorgt ervoor dat al binnen een uur je oestrogeen-level met 26 procent kan toenemen, terwijl je testosteron-level met 18 procent daalt.18

Gaaf huidje

Tussen mijn 16e en mijn 22ste heb ik een continu gevecht gehad met mijn onrustige huid. Ik vond dat vreselijk en ik was er altijd ontzettend onzeker over. Ik had elke zalf, crème, druppel, supplement en kuur al geprobeerd om ervan af te komen, maar niks hielp. Toen ik op mijn 22ste begon met de switch naar steeds minder dierlijke producten en steeds plantaardiger eten, was melk en kwark het laatste waarin ik nog een uitzondering maakte. Ik sportte toen veel en ik dacht destijds nog dat ik daar nog wel m’n eiwitten en vitamine B12 vandaan zou moeten halen. Maar toen ik uiteindelijk die laatste stap zette en zuivel helemaal uit mijn dieet schrapte, klaarde binnen twee weken mijn huid helemaal op. Toen ik de wetenschappelijke literatuur erop nazocht, bleek er al lang overweldigend bewijs te zijn voor het verband tussen zuivel en acne.19-22 Whey en caseïne, de eiwitten in zuivel, zorgen namelijk voor explosieve groei en gierende hormonen in jonge zoogdieren. Het stimuleert de aanmaak van een groeihormoon (IGF-1), wat acne veroorzaakt.23 Ik zou willen dat iemand dit mij had verteld tijdens mijn zes jaar lange struggle met mijn huid.

Sterke botten?

Waarom werd dan altijd geroepen dat melk goed voor je is? Dat had grotendeels te maken met de gedachte dat zuivelconsumptie belangrijk is voor sterkte botten. Inmiddels tonen vele grootschalige studies aan dat dat niet zo is.24Integendeel, er zijn zelfs onderzoeken die het tegenovergestelde effect hebben gevonden. Zo liet een 12 jaar lopend onderzoek van Harvard onder 78.000 vrouwen zien dat vrouwen die meer melk dronken, significant meer botten braken dan vrouwen die geen of nauwelijks melk dronken.25 Een andere studie vond zelfs dat een hoge melkconsumptie in de jongere jaren de kans op heupbreuken op latere leeftijd zou verdubbelen.26

Plantaardige calciumbronnen

Wat je nodig hebt is niet melk, maar calcium! En dat kan je ook uit planten halen. Zuivelproducten eten en drinken voor calcium is als roken voor zuurstof: je kunt hetgeen wat je wilt beter binnenkrijgen zonder alle hierboven genoemde nadelen. Plantaardige producten schijnen zelfs geschiktere calciumbronnen te zijn die zorgen voor een betere calciumbalans.27-28 Goede plantaardige calciumbronnen zijn onder andere donkere bladgroenten (zoals boerenkool, mosterdblad, broccoli), bonen (zoals soja), zeewier en met calcium verrijkte plantaardige zuivel- en vleesopvolgers. Ook zou je een calciumsupplement kunnen nemen. Hoewel noten (zoals amandelen, hazelnoot) en zaden (sesam-, chia- en lijnzaad) ook rijk zijn aan calcium, neemt ons lichaam het calcium uit deze bronnen minder goed op. Ook calcium uit spinazie wordt slecht opgenomen dankzij het hoge oxalaatgehalte. Naast calcium is trouwens voldoende lichaamsbeweging ook cruciaal voor sterke botten, evenals vitamine D. Volgens het langlopende Harvard-onderzoek onder 78.000 vrouwen hadden vrouwen die voldoende vitamine D binnenkregen maar liefst 37 procent minder kans op heupbreuken.25

Referenties

  1. Michaëlsson, Karl, et al. "Milk intake and risk of mortality and fractures in women and men: cohort studies." Bmj 349 (2014): g6015.
  2. Chen, Honglei, et al. "Consumption of dairy products and risk of Parkinson's disease." American journal of epidemiology 165.9 (2007): 998-1006.
  3. Kyrozis, Andreas, et al. "Dietary and lifestyle variables in relation to incidence of Parkinson’s disease in Greece." European journal of epidemiology 28.1 (2013): 67-77.
  4. Downer, Mary K., et al. "Dairy intake in relation to prostate cancer survival." International journal of cancer 140.9 (2017): 2060-2069.
  5. Lu, Wei, et al. "Dairy products intake and cancer mortality risk: a meta-analysis of 11 population-based cohort studies." Nutrition journal 15.1 (2016): 91.
  6. Chen, Lu, Min Li, and Hao Li. "Milk and yogurt intake and breast cancer risk: A meta-analysis." Medicine 98.12 (2019).
  7. Fraser, Gary E., et al. "Dairy, soy, and risk of breast cancer: those confounded milks." International Journal of Epidemiology (2020).
  8. McCann, Susan E., et al. "Usual consumption of specific dairy foods is associated with breast cancer in the Roswell Park Cancer Institute Data Bank and Biorepository." Current developments in nutrition 1.3 (2017): e000422.
  9. Van Der Pols, Jolieke C., et al. "Childhood dairy intake and adult cancer risk: 65-y follow-up of the Boyd Orr cohort." The American journal of clinical nutrition 86.6 (2007): 1722-1729.
  10. Torfadottir, Johanna E., et al. "Milk intake in early life and risk of advanced prostate cancer." American journal of epidemiology 175.2 (2011): 144-153.
  11. Willetts, Ian E., et al. "Cow's milk enteropathy: surgical pitfalls." Journal of pediatric surgery 34.10 (1999): 1486-1488.
  12. Ziegler, Ekhard E. "Consumption of cow's milk as a cause of iron deficiency in infants and toddlers." Nutrition reviews 69.suppl_1 (2011): S37-S42.
  13. Bartley, Jim, and Susan Read McGlashan. "Does milk increase mucus production?." Medical hypotheses 74.4 (2010): 732-734.
  14. Hamilton-Reeves, Jill M., et al. "Clinical studies show no effects of soy protein or isoflavones on reproductive hormones in men: results of a meta-analysis." Fertility and sterility 94.3 (2010): 997-1007.
  15. Stanczyk, Frank Z. “Estrogens: different types and properties." Menopause. Academic Press, 2000. 421-428.
  16. Mostrom, Michelle, and Timothy J. Evans. "Phytoestrogens." Reproductive and developmental toxicology. Academic Press, 2011. 707-722.
  17. Daxenberger, Andreas, Dolores Ibarreta, and Heinrich HD Meyer. "Possible health impact of animal oestrogens in food." Apmis 109.S103 (2001): S386-S401.
  18. Maruyama, Kazumi, Tomoe Oshima, and Kenji Ohyama. "Exposure to exogenous estrogen through intake of commercial milk produced from pregnant cows." Pediatrics International 52.1 (2010): 33-38.
  19. Dai, R., et al. "The effect of milk consumption on acne: a meta‐analysis of observational studies." Journal of the European Academy of Dermatology and Venereology 32.12 (2018): 2244-2253.
  20. Aghasi, Mohadeseh, et al. "Dairy intake and acne development: A meta-analysis of observational studies." Clinical Nutrition 38.3 (2019): 1067-1075.
  21. Juhl, Christian R., et al. "Dairy intake and acne vulgaris: a systematic review and meta-analysis of 78,529 children, adolescents, and young adults." nutrients 10.8 (2018): 1049.Aghasi, Mohadeseh, et al. "Dairy intake and acne development: A meta-analysis of observational studies." Clinical Nutrition 38.3 (2019): 1067-1075.
  22. LaRosa, Caroline L., et al. "Consumption of dairy in teenagers with and without acne." Journal of the American Academy of Dermatology 75.2 (2016): 318-322.
  23. Simonart, Thierry. "Acne and whey protein supplementation among bodybuilders." Dermatology 225.3 (2012): 256-258.
  24. Malmir, Hanieh, Bagher Larijani, and Ahmad Esmaillzadeh. "Consumption of milk and dairy products and risk of osteoporosis and hip fracture: a systematic review and Meta-analysis." Critical reviews in food science and nutrition (2019): 1-16.
  25. US Department of Health and Human Services. "Bone health and osteoporosis: a report of the Surgeon General." Rockville, MD: US Department of Health and Human Services, Office of the Surgeon General 87 (2004).
  26. Cumming, Robert G., and Robin J. Klineberg. "Case-control study of risk factors for hip fractures in the elderly." American Journal of Epidemiology 139.5 (1994): 493-503.
  27. Lanou, Amy Joy, Susan E. Berkow, and Neal D. Barnard. "Calcium, dairy products, and bone health in children and young adults: a reevaluation of the evidence." Pediatrics 115.3 (2005): 736-743.
  28. Feskanich, Diane, et al. "Milk, dietary calcium, and bone fractures in women: a 12-year prospective study." American journal of public health 87.6 (1997): 992-997.
Dennis

Dennis

Hi! Ik ben Dennis, bioloog met hart voor dierenwelzijn en duurzaamheid, diehard foodie en gek op prikkelende gedachten. 

Lees meer

Plantbased Dennis op Instagram

Ik ben het meest actief op Instagram! Hier post ik bijna dagelijks wat ik eet, koop, doe, lees of denk. Volg me op @plantbased_dennis!

Deze site maakt gebruik van 100% vegan cookies. We gebruiken cookies voor het bijhouden van statistieken, om voorkeuren op te slaan, maar ook voor marketingdoeleinden. Door op 'optimaal' te klikken, ga je akkoord met het gebruik van alle cookies zoals omschreven in onze cookie verklaring. Wil je dit liever niet, klik dan op 'minimaal'.